Birçoğumuzun başına gelen bir olaydır, üzerinde saatlerce çalıştığımız bir dökümanı ya da bir daha bulamayacağımız tatil/düğün fotoğraflarımızı yanlışlıkla silmek. Bu gibi durumlarda yardımımıza veri kurtarma yazılımları yetişiyor. Windows kullansaydık eğer ücretli / ücretsiz birçok yazılımla işimizi halledecektik fakat Ubuntu?da (ya da farklı bir Linux dağıtımında) ne yapacağız? Ubuntu?da bu konuda yardımımıza Testdisk(1) adlı yazılım koşuyor. Yazılımı kurmak için web sitesine(2) gidebilir veya daha kolay bir yöntem olarak Ubuntu Yazılım Merkezi?nde “testdisk” ifadesi ile arama yapıp, kurulumu gerçekleştirebilirsiniz. Ben ille de uçbirim kullanmak isterim diyorsanız eğer, sizi de kırmayalım 🙂 Ctrl-Alt-T tuşlarına basarak uçbirim penceresini açın ve aşağıdaki komutla Ubuntu’nuza Testdisk yazılımını kurun:

sudo apt-get install testdisk

Testdisk ile veri kurtarma - 01

Ubuntu Yazılım Merkezi’de yaptığınız arama sonucu karşınıza gelen yukarıdaki pencereden de görüleceği üzere Testdisk yazılımı FAT32, NTFS, Ext2, Ext3 ve daha birçok dosya sisteminde çalışabiliyor. Bu yazımızda sadece veri kurtarma fonksiyonuna değineceğimiz yazılım ayrıca silinen disk bölümlerini kurtarma, FAT tablolarını onarma, disk bölümlendirme tablosunu onarma gibi birçok işlevi bünyesinde barındırıyor. Yazılım DOS, Windows, Linux, BSD ve MacOS X gibi neredeyse bütün platformlarda çalışıyor.

Bu kadar özelliği bünyesinde barındıran Testdisk yazılımının silinen verileri kurtarma kısmından PhotoRec(3) sorumlu. Testdisk ile birlikte gelen yazılım silinen dosyalarınızı kurtarmaya yarıyor. Dolayısıyla bu yazımızda aslında Testdisk yazılımından değil, PhotoRec yazılımından bahsedeceğiz.

Yazının daha kolay anlaşılabilmesi için bir senaryo üzerinden gidelim. Elimizde 2 GB kapasiteli, FAT32 formatlı bir usb flash diskimiz olsun. Bu diskimizde başlangıçta herhangi bir veri bulunmasın, biz test amaçlı diskimize birkaç resim dosyası atalım. Daha sonra dosyaları silelim ve test disk ile kurtarmaya çalışalım. Disk boş durumda iken içine birkaç resim atıyoruz, son durum aşağıdaki gibi oluyor.

Testdisk ile veri kurtarma - 02

Daha sonra yukarıda görünen resimleri usb diskimizden silelim ve PhotoRec ile kurtarma işlemine başlayalım. İlk olarak uçbirim açılır (Uygulamalar ? Donatılar ? Uçbirim ya da Ubuntu için Ctrl-Alt-T tuşlarına basarak) ve aşağıdaki komut yazılır:

sudo photorec

Kullanıcımıza ait şifre girildikten sonra karşımıza aşağıdakine benzer bir ekran gelecektir.

Testdisk ile veri kurtarma - 03

Bu ekranda kurtarma işlemini gerçekleştireceğimiz disk seçilir. Örneğimiz için bu disk resimde görülen 2. sıradaki 2002 MB kapasiteli TOSHIBA TransMemory disktir. 2. sıradaki disk seçilir ve ?Proceed? ile devam edilir. Daha sonra karşımıza dosya sistemi türünü seçeceğimiz aşağıdaki ekran gelir.

Testdisk ile veri kurtarma - 04

Bu ekranda ise en üstteki seçenek olan Intel/PC partition seçilir, çünkü FAT32 bu tanıma uyan bir dosya sistemidir. Eğer usb diskimiz MAC üzerinde biçimlendirilmişse seçimimizi buna göre yapmamız gerekmektedir. Bir sonraki ekranda seçtiğimiz sürücü üzerinde, hangi disk bölümünden veri kurtaracağımız sorulacaktır. Bizim örneğimizdeki usb diskte sadece bir adet FAT32 disk bölümü bulunduğu için, karşımıza aşağıdaki gibi tek bir seçenek gelecektir.

Testdisk ile veri kurtarma - 05

Eğer istenilirse bu ekranda aşağı kısımda bulunan seçeneklerden ?File Opt? seçilip, karşımıza gelen listeden kurtarılmak istenen dosya türleri seçilebilir. Varsayılan olarak bütün dosya türleri seçilidir. ?Search? seçilip devam edilir. Bir sonraki ekranda kayıp dosyaları bulabilmek için PhotoRec’in dosya sistemini bilmesi gerektiğini ve dosya sisteminin ne olduğunu sorar. Bizim dosya sistemimiz FAT32 olduğu için aşağıdaki ekranda ?Other? ifadesini seçip devam ediyoruz.

Testdisk ile veri kurtarma - 06

Daha sonra karşımıza taramanın seçilen disk bölümünün boş kısmında mı yoksa  tamamında mı yapılacağını soran aşağıdaki ekran gelir. Biz tamamında aramak için ?Whole? ifadesini seçip devam ediyoruz.

Testdisk ile veri kurtarma - 07

Sırada kurtarılacak dosyaların nereye kaydedileceği var. Aşağıdaki ekrandan da görüleceği gibi kurtarılan dosyaların  ev dizinimize kaydedilip kaydedilemeyeceği sorulacaktır. Ev dizini yerine başka bir konum da belirleyebiliriz. Burada dikkat etmemiz gereken bir şey var, eğer kurtarılan dosyaların kayıt konumu için farklı bir yer seçilecekse bu yer asla ve asla kurtarılacak dosyalar ile aynı disk bölümü olmamalıdır. Bu mesaj aşağıdaki ekranda da görülmektedir. Biz Y tuşuna basıp kurtarılan dosyaların ev dizinimize kaydedilmesine izin veriyoruz.

Testdisk ile veri kurtarma - 08

Vee nihayet arama işlemimiz başlıyor, arama işleminin süresi disk bölümünün boyutuna göre değişir. Bu işlem bitene kadar bekliyoruz. Arama işlemi ekranı için örnek bir görüntü aşağıdaki gibidir.

Testdisk ile veri kurtarma - 09

İşlem tamamlandıktan sonra bulunan dosyalar, türleri ve kaydedildikleri konum belirtilir. Aşağıdaki resimden de görüleceği üzere kurtarılan dosyaların kaydedildiği konum, ev dizinimiz altında oluşturulmuş olan “recup_dir” dizinidir. Ev dizinimize girdiğimizde kurtarılan dosyaların ?recup_dir.1, recup_dir.2? gibi dizinler altına kaydedildiğini görebiliriz. Silinen tüm dosyalara ulaşabilmek için oluşturulan bütün dizinlerin incelenmesi gerekmektedir.  Bizim örneğimizde sadece “recup_dir.1” dizini oluşturuldu. Kurtarma işlemi tamamlandıktan sonra karşımıza gelen ekran aşağıdaki gibidir:

Testdisk ile veri kurtarma - 10

Ev dizinimize gidip, kurtarılan dosyaların bulunduğu dizini (örneğimiz için /home/emre/recup_dir.1) açıyoruz. Aşağıdaki resimden de görüldüğü üzere resimlerimizden 1 tanesi hariç, geriye kalan 6 tanesi başarıyla kurtarıldı. Fakat dikkat edilmesi gereken bir nokta var, kurtarılan dosya adları, orjinal dosya adları ile aynı olmuyor ne yazıkki!

Testdisk ile veri kurtarma - 11

Görüldüğü üzere PhotoRec ile veri kurtarmak gayet kolay. Windows’taki uygulamalar gibi fare tıklamalarıyla yönlendirilmese bile Testdisk / PhotoRec ikilisi gayet başarılı ve mutlaka elinizin altında bulunması gereken yazılımlar.

Her ne kadar başarılı bir yazılım olsa bile kullanmaya ihtiyaç duymamanızı temenni ederek yazımızı noktalıyoruz 🙂

Dipnotlar:

(1) http://www.cgsecurity.org/wiki/TestDisk

(2) http://www.cgsecurity.org/wiki/TestDisk_Download

(3) http://www.cgsecurity.org/wiki/PhotoRec